Dính thắng lưỡi ở trẻ em - Bác sĩ Răng – Hàm – Mặt giải đáp những điều cha mẹ thường lo lắng

 Dính thắng lưỡi là gì?

Thắng lưỡi là dải mô mỏng nằm dưới lưỡi, có vai trò giữ lưỡi cố định ở sàn miệng. Ở hầu hết trẻ em, thắng lưỡi mềm, co giãn tốt nên không ảnh hưởng đến vận động lưỡi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp thắng lưỡi quá ngắn, quá dày hoặc bám thấp, sẽ hạn chế cử động bình thường của lưỡi, dẫn đến nhiều bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ em như ăn bú và giao tiếp.

Tình trạng này gọi là dính thắng lưỡi. Nếu không được phát hiện sớm, trẻ có thể bú khó, chậm tăng cân, lớn hơn thì nói không rõ, phát âm sai nhiều âm, thậm chí ảnh hưởng cấu trúc xương hàm. Dính thắng lưỡi có thể gặp ở mức độ dính thắng lưỡi hoàn toàn hoặc dính thắng lưỡi một phần.

Những dấu hiệu cho thấy trẻ có thể bị dính thắng lưỡi

Có 3 nhóm biểu hiện ba, mẹ cần lưu ý:

Ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi:

• Bé bú mẹ lâu nhưng ít sữa, bú yếu hoặc dễ mỏi.
• Mẹ bị đau đầu vú, nứt đầu vú do bé ngậm sai.
• Bé khó tăng cân hoặc chậm lên cân so với chuẩn.

Ở trẻ lớn hơn:

• Phát âm sai các âm cần đưa lưỡi lên vòm như /l/, /n/, /t/.
• Không thè lưỡi ra ngoài được hoặc chỉ đưa được rất ít.
• Khó vệ sinh răng miệng phía trong, dễ hôi miệng.

Về cấu trúc và vận động:

• Thắng lưỡi ngắn, căng khi bé khóc.
• Lưỡi bị chia hai đầu giống hình trái tim khi thè ra.
• Đầu lưỡi khi thè ra ngoài thay vì thấy nhọn thì có vẻ phẳng hay vuông

Không phải mọi trường hợp bất thường nhỏ đều cần can thiệp ngay. Việc đánh giá phải do bác sĩ chuyên khoa dựa trên mức độ dính thắng lưỡi, hạn chế vận động lưỡi và ảnh hưởng thực tế đến trẻ.

Có nên cắt thắng lưỡi sớm?

Theo bác sĩ Vy, thời điểm can thiệp phụ thuộc vào mức độ dính thắng lưỡi:

• Với trẻ sơ sinh: Nếu dính thắng làm bé bú mẹ khó, gây đau cho mẹ hoặc khiến bé không bú đủ, bác sĩ sẽ cân nhắc cắt sớm. Thủ thuật ở giai đoạn này rất nhẹ nhàng, ít chảy máu và bé phục hồi nhanh.
• Với trẻ từ 2–5 tuổi: Nếu trẻ gặp khó khăn trong phát âm hoặc bị ảnh hưởng chức năng nhai, thăm khám và can thiệp là cần thiết.
• Ở trẻ đi học: Trường hợp phát âm sai do dính thắng, giúp cháu có thể phát âm dễ dàng (sẽ kết hợp với luyện nói để mang lại hiệu quả tối ưu ).

Cắt thắng lưỡi không ảnh hưởng đến sức khỏe, ngược lại giúp trẻ bú tốt hơn, nói chuẩn hơn và hạn chế các rối loạn phát triển hàm mặt.

Thủ thuật diễn ra như thế nào? Có đau không?

Cắt thắng lưỡi là một thủ thuật nhỏ, thời gian thực hiện chỉ từ 3–5 phút. Tại khoa Răng – Hàm – Mặt, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, bác sĩ sẽ:

1. Khám đánh giá mức độ dính thắng.
2. Mê Mast (tùy theo độ tuổi).
3. Dùng dao chuyên dụng hoặc laser tách phần thắng bám thấp.
4. Kiểm tra vận động lưỡi sau can thiệp.

Trẻ chỉ cảm giác hơi khó chịu trong vài giây. Sau cắt, bé có thể bú mẹ ngay để cầm máu tự nhiên và giảm đau”.

Chăm sóc sau cắt thắng lưỡi

Bác sĩ Vy khuyến cáo phụ huynh cần:

• Cho bé bú lại ngay sau thủ thuật để giữ vận động lưỡi tự nhiên.
• Vệ sinh vùng miệng nhẹ nhàng bằng gạc sạch.
• Cho trẻ lớn tập vận động lưỡi theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Theo dõi 1–2 ngày đầu, nếu có chảy máu nhiều, sốt hoặc khó ăn uống thì đưa trẻ tái khám.

Việc tập vận động sau cắt rất quan trọng. Nếu không, phần thắng có thể dính lại và làm giảm hiệu quả của thủ thuật.

Khi nào không nên cắt thắng lưỡi?

Một số trường hợp bác sĩ sẽ tạm hoãn can thiệp, bao gồm:

• Trẻ đang viêm nhiễm vùng miệng.
• Trẻ có bệnh lý về máu gây rối loạn đông máu.
• Trẻ chưa có biểu hiện ảnh hưởng chức năng dù thắng lưỡi ngắn nhẹ.

“Tất cả quyết định đều dựa trên đánh giá tổng thể, tránh lạm dụng nhưng cũng không bỏ qua thời điểm vàng”, bác sĩ Vy khẳng định.

Bác sĩ Phan Thị Lê Vy gửi đến bậc ba, mẹ con trẻ lời nhắn: “Dính thắng lưỡi không phải bệnh nguy hiểm nhưng cần được phát hiện sớm. Khi con có dấu hiệu bú kém, nói không rõ hoặc vận động lưỡi hạn chế, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám tại chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt để được hướng dẫn đúng.”