Đón Tết vui khỏe, kiểm soát đường huyết an toàn cho người đái tháo đường

Ăn Tết vui nhưng không chủ quan với đường huyết

Theo BSCKI. Huỳnh Anh Tuấn, Chuyên khoa Nội tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, trong dịp Tết, sinh hoạt và ăn uống thường bị xáo trộn, người bệnh dễ bỏ bữa, ăn dồn hoặc sử dụng nhiều thực phẩm giàu tinh bột, chất béo. Điều này có thể dẫn đến hạ đường huyết khi đói hoặc tăng đường huyết sau ăn, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch – đặc biệt ở người có bệnh nền kèm theo.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh cần duy trì giờ ăn tương đối giống ngày thường, không bỏ bữa. Trường hợp bữa chính bị trễ do tiếp khách hoặc di chuyển, nên ăn nhẹ trước bằng các thực phẩm phù hợp như sữa không đường, bánh quy nguyên cám hoặc trái cây ít ngọt để phòng ngừa hạ đường huyết.

Nguyên tắc dinh dưỡng cần ghi nhớ trong ngày Tết

Chia sẻ từ ThS. Đặng Thị Hoàng Khuê, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam cho biết, kiểm soát dinh dưỡng là yếu tố then chốt giúp người bệnh đái tháo đường đón Tết an toàn. Trước hết, người bệnh cần giữ khẩu phần ăn gần với chế độ đã được tư vấn, tránh tâm lý “ăn Tết vài ngày không sao”.

Chất bột đường nên chiếm khoảng 50–55% tổng năng lượng, ưu tiên tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, khoai củ luộc. Chất đạm chiếm 15–20%, lựa chọn các nguồn đạm nạc như cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ. Chất béo chiếm 25–30%, ưu tiên dầu thực vật và hạn chế mỡ động vật. Rau xanh và chất xơ cần được tăng cường trong mỗi bữa ăn nhằm làm chậm hấp thu đường và hỗ trợ tiêu hóa.

Mâm cỗ Tết: chọn lọc thông minh để bảo vệ sức khỏe

Mâm cỗ Tết truyền thống thường nhiều món giàu tinh bột và chất béo như bánh chưng, bánh tét, xôi, thịt kho, giò chả, nem rán. Những thực phẩm này dễ làm đường huyết tăng nhanh sau ăn nếu không kiểm soát tốt.

Người bệnh vẫn có thể ăn bánh chưng, bánh tét nhưng cần giới hạn số lượng, mỗi lần khoảng 1/8 chiếc và nên ăn trong bữa chính. Khi đã ăn bánh chưng hoặc bánh tét thì cần giảm hoặc không ăn cơm, bún, mì; tránh ăn bánh chưng rán và không ăn vào buổi tối muộn. Nên ăn kèm nhiều rau xanh để giảm mức tăng đường huyết.

Với các món mặn, ưu tiên thịt nạc luộc hoặc hấp, cá hấp, cá kho ít dầu, thịt gà bỏ da, các món từ đậu. Hạn chế thịt mỡ, giò chả, nem rán và các món chiên xào nhiều dầu.

Trái cây, bánh mứt và đồ uống ngày Tết

Trái cây vẫn cần thiết cho người bệnh đái tháo đường nhưng phải lựa chọn đúng loại và ăn đúng cách. Nên chọn các loại ít ngọt như bưởi, cam, táo, lê, thanh long; ăn nguyên miếng thay vì ép nước và chỉ nên ăn khoảng 100g mỗi lần, sau bữa chính 1–2 giờ. Cần hạn chế các loại trái cây quá ngọt, trái cây sấy khô, bánh mứt Tết và nước ngọt có đường.

Về rượu bia, BSCKI. Huỳnh Anh Tuấn nhấn mạnh, người bệnh đái tháo đường tốt nhất không nên sử dụng. Trường hợp uống rượu vang, chỉ nên dùng với lượng rất nhỏ, trong bữa ăn và không uống hằng ngày. Sau khi uống rượu, cần theo dõi đường huyết kỹ hơn do nguy cơ hạ đường huyết muộn.

Tuân thủ điều trị, vận động và theo dõi đường huyết

• Người bệnh cần dùng thuốc hoặc insulin đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý bỏ thuốc hoặc giảm liều trong dịp Tết.
• Duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ 15–30 phút mỗi ngày, dọn dẹp nhà cửa hoặc đi dạo sau bữa ăn giúp kiểm soát đường huyết và hạn chế tăng cân.
• Ngủ đủ giấc cũng góp phần giảm cảm giác thèm đồ ngọt và hỗ trợ kiểm soát đường huyết tốt hơn.
• Trong những ngày Tết, người bệnh nên đo đường huyết thường xuyên hơn, đặc biệt là trước ăn, sau ăn 2 giờ hoặc khi có dấu hiệu bất thường.
• Người bệnh và người thân cần nhận biết sớm các dấu hiệu hạ hoặc tăng đường huyết để xử trí kịp thời và đến cơ sở y tế khi cần thiết.

Lời khuyên cho người bệnh đái tháo đường

ThS. Đặng Thị Hoàng Khuê chia sẻ: “Người bệnh nên chủ động lập kế hoạch ăn uống trước Tết, ăn chậm, ăn có chọn lọc và duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ 30–60 phút mỗi ngày tùy tình trạng sức khỏe. Cần theo dõi đường huyết thường xuyên hơn trong dịp Tết và liên hệ với nhân viên y tế khi có dấu hiệu bất thường”.

BSCKI. Huỳnh Anh Tuấn khuyến cáo: “Dịp Tết là thời gian sum họp, nhưng người bệnh đái tháo đường cần chủ động kiểm soát ăn uống, tuân thủ điều trị và theo dõi đường huyết đều đặn. Chỉ cần giữ sinh hoạt điều độ và lắng nghe cơ thể, người bệnh hoàn toàn có thể đón Tết vui khỏe, an toàn.”

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế (2015) Hướng dẫn điều trị Dinh dưỡng lâm sàng, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
2. Hội nội tiết đái tháo đường Việt Nam (2020), Hướng dẫn dinh dưỡng và luyện tập thể lực cho người bệnh tiền đái tháo đường và đái tháo đường.