Những điều người bệnh cần biết về phẫu thuật thay van tim

Bệnh lý van tim là gì?

Tim có 4 buồng, được ngăn cách bởi các van tim giúp máu chảy theo một chiều. Khi các van này bị hẹp (mở không hết) hoặc hở (đóng không kín), dòng máu lưu thông kém, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể. Lâu dần, tim sẽ bị suy yếu và dẫn đến suy tim.

Bệnh van tim có thể xuất hiện từ lúc mới sinh hoặc mắc phải trong quá trình sống, thường do thấp tim, viêm nội tâm mạc, thoái hóa van ở người lớn tuổi hoặc bệnh mạch vành. Ở các nước đang phát triển như Việt Nam, nguyên nhân phổ biến nhất vẫn là thấp tim.

Khi van tim bị tổn thương, tim phải co bóp mạnh và liên tục để bù đắp, khiến chức năng tim suy giảm dần theo thời gian, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Người bệnh cần biết gì Trước – Trong – Sau khi phẫu thuật

Trước phẫu thuật: Chuẩn bị đúng giúp giảm lo lắng

Trước khi phẫu thuật thay van tim, người bệnh thường cần nhập viện khoảng một tuần để được theo dõi và chuẩn bị đầy đủ. Trong thời gian này, người bệnh sẽ được khám tổng quát, làm các xét nghiệm cần thiết và được điều dưỡng hướng dẫn các thủ tục trước mổ.

Người bệnh cũng sẽ gặp gỡ đội ngũ bác sĩ tham gia điều trị như bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ gây mê – hồi sức và điều dưỡng chăm sóc sau mổ. Đây là thời điểm quan trọng để người bệnh trao đổi, đặt câu hỏi và chia sẻ những lo lắng nhằm hiểu rõ hơn về quá trình phẫu thuật sắp tới.

Các xét nghiệm cần thực hiện gồm: điện tâm đồ, siêu âm tim, chụp X-quang tim phổi, xét nghiệm máu đánh giá chức năng gan, thận, đông máu và nhóm máu. Ngoài ra, người bệnh còn được khám răng hàm mặt, tai mũi họng để phát hiện và xử lý sớm các ổ nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến ca mổ.

Trước ngày phẫu thuật, người bệnh sẽ được hướng dẫn tắm bằng xà phòng sát khuẩn, vệ sinh cơ thể và cạo lông vùng mổ nhằm hạn chế nhiễm trùng và giúp quá trình chăm sóc sau mổ thuận lợi hơn.

Trong phẫu thuật: Người bệnh được bảo vệ an toàn

Khoảng một giờ trước phẫu thuật, người bệnh sẽ được dùng thuốc an thần giúp người bệnh cảm thấy thư giãn hơn và bớt lo lắng (nếu cần). Bác sĩ gây mê sẽ giúp người bệnh ngủ sâu trong suốt ca mổ, không cảm thấy đau hay nhớ gì về cuộc phẫu thuật.

Phẫu thuật tim là được xem là một phẫu thuật đại phẫu, toàn bộ quy trình đều được chuẩn bị rất cẩn thận và chính xác về mặt thời gian nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.

Người bệnh sau phẫu thuật tim được chăm sóc tại phòng hồi sức tim.

Sau phẫu thuật: Hồi phục nhanh hơn bạn nghĩ

Sau phẫu thuật thay van tim, người bệnh được chuyển về phòng hồi sức tim để theo dõi liên tục. Lúc này, trên cơ thể người bệnh sẽ có một số ống và dây theo dõi nhằm đảm bảo an toàn trong giai đoạn hồi phục. Đây là điều hoàn toàn bình thường và cần thiết.

Người bệnh sẽ được đặt đường truyền tĩnh mạch ở tay để truyền thuốc, dịch và theo dõi huyết áp. Một hoặc hai ống dẫn lưu ở ngực giúp đưa dịch còn sót lại sau mổ ra ngoài. Trên ngực có các miếng dán nhỏ để theo dõi nhịp tim, một số trường hợp có thêm dây điện cực nhỏ để hỗ trợ kiểm soát nhịp tim khi cần.

Ngoài ra, người bệnh có thể được đặt ống nội khí quản nối với máy thở để hỗ trợ hô hấp trong thời gian đầu. Ống này không gây đau nhưng khiến người bệnh chưa thể nói. Cảm giác đau nhẹ vùng vết mổ có thể xuất hiện trong vài ngày đầu và sẽ được kiểm soát bằng thuốc giảm đau.

Người bệnh sẽ được hướng dẫn tập thở sâu, ho đúng cách, thay đổi tư thế và vận động sớm để phòng biến chứng phổi và giúp tim hồi phục tốt hơn. Sau 1–2 ngày, khi rút ống thở, người bệnh có thể ngồi dậy, đi lại nhẹ, ăn thức ăn lỏng. Vết mổ được băng thoáng khí và có thể tắm sau vài ngày theo hướng dẫn.

Điều dưỡng Khoa Ngoại tim mạch-lồng ngực ân cần với người bệnh.

Lợi ích của phẫu thuật thay van tim

Người bệnh sau phẫu thuật thường có cải thiện rất rõ rệt: giảm khó thở, tăng khả năng vận động, sinh hoạt bình thường trở lại. Quá trình hồi phục tối ưu kéo dài từ 3–6 tháng, tùy mức độ tuân thủ điều trị và luyện tập.

Thời gian nằm viện trung bình từ 7–15 ngày.

Phẫu thuật thay van tim mang lại cơ hội cải thiện sức khỏe và cuộc sống cho người bệnh.

Để được khám, tư vấn và phẫu thuật các bệnh lý van tim, hãy đến Khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam (Phòng khám số 210).

Người viết: ĐDCKI. Huỳnh Thị Phượng – Điều dưỡng Khoa Ngoại tim mạch – lồng ngực

Tài liệu tham khảo:

• Cố vấn chuyên môn: TS.BS. Nguyễn Lương Tấn – Trưởng Khoa Ngoại tim mạch – lồng ngực
• Viện Tim TP. Hồ Chí Minh. Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân phẫu thuật tim. Tài liệu nội bộ; 2020.
• Viện Tim Hà Nội. Quy trình điều trị bệnh lý van tim. Tài liệu đào tạo; 2021.